Sunday, May 11, 2014

Phú Quốc: Về đảo dựng Cội nguồn

Có duyên về lại quê nhà

Khách đến với Cội nguồn (149 Trần Hưng Đạo - thị trấn Dương Đông - Phú Quốc - Kiên Giang) choáng ngợp bởi một bảo tàng tư nhân được xây dựng hoành tráng, được bố trí rất công phu. Với diện tích tổng cả khu hơn 1,5ha, tòa nhà chính cao 5 tầng để trưng bày hàng nghìn hiện vật và được phân chia thành nhiều khu vực. Kiến trúc  bảo tàng giống một ngôi chùa, tường lát gạch thẻ và sàn lót gạch tàu tạo nên cảm giác ấm cúng và hoài cổ, chứng tỏ quy mô của bảo tàng tư nhân ở mức chuyên nghiệp và khoa học. Nhà văn Võ Bá Cường, người có nhiều năm đi sưu tầm những tư liệu về chiến tranh để viết tiểu thuyết, khi đến thăm bảo tàng tư nhân Cội nguồn trên đảo Phú Quốc đã phải thốt lên: "Quá hoành tráng”. Rồi ông nói tiếp: "Để làm được như anh Huệ, ngoài có tâm, có tài, thì cũng phải gan góc lắm mới dám đầu tư cho văn hóa và cho cội nguồn như vậy. Tôi đã từng tiếp xúc với không ít chủ bảo tàng tư nhân, nhưng anh Huệ là một trong những người trẻ tuổi nhất, hăng hái nhất!”.

Huỳnh Phước Huệ giới thiệu bảo tàng
Khi tâm sự với anh Huệ, chắp nối những câu chuyện của các "tay chơi” trong lĩnh vực sưu tầm đồ cổ, kỷ vật chiến tranh và bảo tàng, tôi hiểu rằng sự "hoành tráng” đã có từ trong ý nghĩ của Huệ. Anh tâm sự: "Nhiều người hướng ngoại nhưng tôi lại hướng nội. Trong sự thôi thúc của con tim về lại quê nhà, có tình yêu quê tha thiết”.

Ngược dòng thời gian, được biết Huệ sinh ra trong gia đình nghèo nhưng ngay từ nhỏ đã biết trân trọng từng hòn đá cuội, từng cái vỏ sò nhỏ ven biển. Cố gắng lắm anh mới có điều kiện về TP. Hồ Chí Minh và học đại học. Trong những năm tháng học đại học, anh tham gia nhiều hoạt động của nhà trường. Ở các cuộc giao lưu, bè bạn thường hỏi anh về Phú Quốc. Huệ thổ lộ: "Từ năm 1995 trở về trước, Phú Quốc không được nhiều người biết đến như bây giờ. Rất nhiều bạn đã hỏi tôi về hòn đảo, về người dân cũng như cách sinh hoạt, đi tàu thuyền ra sao. Và tôi đã nung nấu ý định phải cho nhiều người hiểu thêm hơn về Phú Quốc”.

Ý định đó đã thôi thúc anh tìm tài liệu suốt 3 năm trời để hiểu thêm về quê hương mình. Ngay cả khi ra trường, đi làm anh vẫn không thôi nghiên cứu, đọc sách, sưu tầm tài liệu, đồng thời với sự động viên của một số bạn bè, năm 1997 Huệ hoàn thành cuốn sách "Tiềm năng Phú Quốc xưa và nay”, sau này trở thành "Cẩm nang” của du khách mỗi khi đến Phú Quốc. Cũng trong năm này, Huệ quyết định trở về quê để được sống và tìm hiểu cũng như giới thiệu quê hương mình đến với nhiều người khác. "Suốt thời sinh viên, tôi cũng ham đọc thơ, và có một câu thơ tôi rất thích: "Thôi ta trở lại với quê/Lá cao đến mấy cũng về cội thôi”. Rồi tôi còn đọc được câu của thi sĩ Đông Hồ nổi tiếng đất Hà Tiên: "Muốn cho con trẻ yêu đất nước, trước tiên hãy dạy cho chúng cách yêu nơi chôn nhau cắt rốn”. Tôi bị ám ảnh và quyết định phải về lại quê. Lúc đó công việc của tôi khá ổn định, không ít người nói rằng quyết định của tôi vừa dại dột, vừa lãng mạn”, Huệ hồi tưởng.

Khách đến thăm bảo tàng Cội nguồn
Thành lập bảo tàng

Về quê, Huệ chọn công việc làm hướng dẫn cho du khách đến thăm đảo. Công việc ấy giúp anh có điều kiện vừa học vừa làm, đó là vừa có điều kiện giới thiệu cho khách về Phú Quốc, lại kiếm được tiền và hơn nữa là có điều kiện tiếp cận với cổ vật, những di sản của hòn đảo tuyệt đẹp này. Hành động của anh bị không ít người cho là kỳ quặc, là kỳ công nhặt những mảnh gỗ, đá hóa thạch ở rừng, những vỏ sò, vỏ ốc vương vãi trên bãi biển mang về gìn giữ. Một thời gian sau anh kết hợp sưu tầm cổ vật liên quan đến lịch sử, văn hóa trên đảo. Sau 5 năm, anh đã có bộ sưu tập đa dạng với khoảng 2.000 hiện vật. Tôi hỏi: "Khi đó sưu tầm và đặt trong phòng trưng  bày, anh có nghĩ đến việc lập bảo tàng như ngày nay?”. Anh Huệ trả lời: "Lúc ấy chỉ nghĩ giữ gìn, cho vào trưng bày và tiện thì giới thiệu cho khách đến thăm thôi, chứ tôi không nghĩ sẽ làm được như ngày hôm nay. Để làm được, lại cần một cái duyên khác”. Cái duyên đó là vào năm 2006, TS Đặng Văn Bài khi đó giữ chức Cục trưởng Cục Di sản Văn hóa (Bộ VH-TT&DL) ra đảo, đến thăm phòng trưng bày của Huệ. TS Bài ấn tượng với những hiện vật và ý chí của Huệ, ông gợi ý anh nên thành lập bảo tàng vừa để gìn giữ, vừa phát huy hơn những báu vật này.

Không phải ai nghe một lời gợi ý cũng đủ "máu” để làm một điều lớn lao như thế. Với Huệ thì khác, anh đã tiềm tàng khát khao, đến khi "được lời như mở tấm lòng”, anh có nhiệt huyết và xắn tay vào làm. Từ năm 2006 đến 2009, Huệ mò mẫm khắp nơi tìm, bổ sung hiện vật, xoay xở vay mượn tiền, xin giấy phép xây dựng bảo tàng. Cuối tháng 4-2009, bảo tàng Cội nguồn khánh thành và mở cửa đón du khách. Huệ đặt tên cho bảo tàng là Cội nguồn như nhắc nhở mình và mọi người trân trọng những giá trị của quê hương.

Nhìn lại thành quả của mình, Huỳnh Phước Huệ khẳng định: "Tôi vui mừng vì mình đã góp phần làm đậm thêm vẻ đẹp Phú Quốc, góp phần gìn giữ di sản cha ông cũng như truyền thống anh dũng của người dân trong các cuộc kháng chiến”.

Với uy tín và giá trị của bảo tàng Cội nguồn, ngày nay khách đến Phú Quốc không chỉ đi tìm những câu chuyện lịch sử nơi di tích nhà giam, tham quan khám phá biển đảo, mà còn đến Cội nguồn như là hành trình trở về quá khứ để thêm hiểu, thêm yêu đất nước mình.

Qua tìm hiểu được biết, Cội nguồn có tới hơn 5.000 hiện vật, trong đó hơn 1.200 cổ vật được Trung tâm Nghiên cứu bảo tồn cổ vật Việt Nam xác định có niên đại từ thế kỷ XV trước Công nguyên đến thế kỷ XX thành một câu chuyện hoàn chỉnh về mảnh đất và con người Phú Quốc với 5 chủ đề, gồm: lịch sử hình thành và phát triển đảo; giới thiệu khái quát về điều kiện tự nhiên của đảo Phú Quốc; cổ vật gốm sưu tầm trên đảo; sinh hoạt của người dân. Ngoài ra, trong bảo tàng còn có hơn 120 tác phẩm tranh nghệ thuật dân gian, hiện đại, trừu tượng và khoảng 350 thư mục tài liệu về Phú Quốc, các hiện vật thời kỳ chiến tranh. Nhìn lại thành quả của mình, Huỳnh Phước Huệ khẳng định: "Tôi vui mừng vì mình đã góp phần làm đậm thêm vẻ đẹp Phú Quốc, góp phần gìn giữ di sản cha ông cũng như truyền thống anh dũng của người dân trong các cuộc kháng chiến”.

Với uy tín và giá trị của bảo tàng Cội nguồn, ngày nay khách đến Phú Quốc không chỉ đi tìm những câu chuyện lịch sử nơi di tích nhà giam, tham quan khám phá biển đảo, mà còn đến Cội Nguồn như là hành trình trở về quá khứ để thêm hiểu, thêm yêu đất nước mình.

Hải Miên
Báo Đại Đoàn Kết