Friday, March 4, 2011

Hà Nội: Cần những giải pháp đồng bộ để xóa lò gạch thủ công

Theo Quy hoạch tổng thể phát triển ngành công nghiệp vật liệu xây dựng Việt Nam đến năm 2010, các lò thủ công sản xuất gạch đất sét nung ở ven các đô thị phải chấm dứt trước năm 2005, các vùng khác trước năm 2010. Năm 2010, thành phố Hà Nội chỉ đạo các địa phương kiên quyết chỉ đạo cưỡng chế giải tỏa lò gạch thủ công không ống khói, gây ô nhiễm môi trường, mất an toàn lao động trước quý IV-2010. Thế nhưng, đến thời điểm này, trên địa bàn Hà Nội vẫn còn khoảng hơn 900 lò gạch thủ công đang hoạt động, chưa kể một số lò hoạt động theo mùa vụ.

Điển hình như tại huyện Sóc Sơn có 293 lò, Phúc Thọ 147 lò, Chương Mỹ 163 lò, Mỹ Đức 144 lò, Thạch Thất 119 lò, Đan Phượng 100 lò, Phú Xuyên 70 lò, Ba Vì 51 lò, Ứng Hòa 50 lò, Sơn Tây 10 lò... Lò thủ công truyền thống (lò đơn) không có ống khói chiếm tới 20% tổng số các lò gạch thủ công đang là nguyên nhân gây ô nhiễm môi trường rất lớn. Sở đã đề nghị UBND các huyện, thị xã chỉ đạo các xã, phường rà soát tổng hợp tình hình sản xuất gạch ngói nung thủ công; không ký hợp đồng mới, không gia hạn hợp đồng về sản xuất gạch ngói thủ công tại địa phương; không cho phép sử dụng đất nông nghiệp để sản xuất gạch ngói; chỉ đạo kiên quyết việc cưỡng chế giải tỏa lò thủ công. Sở cũng đề nghị thành phố có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đầu tư chuyển từ lò thủ công sang lò tuy-nen và sản xuất các loại gạch ngói không nung.

Những lò gạch thủ công ở thôn Lai Sơn, xã Bắc Sơn (Sóc Sơn, Hà Nội) gây ô nhiễm môi trường.
Chỉ đạo là vậy, nhưng việc quản lý sản xuất gạch bằng lò thủ công của chính quyền cơ sở còn nhiều bất cập. Một số địa phương buông lỏng quản lý nên số lò gạch không những không giảm mà còn tăng. Tại nhiều nơi, công tác chỉ đạo thực hiện xóa bỏ các lò gạch thủ công chưa quyết liệt; việc phổ biến, tuyên truyền, vận động nhân dân chưa tích cực... Tuy nhiên, nguyên nhân cơ bản làm cho việc triển khai khó khăn là do chính quyền cơ sở chưa  có những giải pháp giúp người dân chuyển đổi nghề, có thu nhập ổn định, bảo đảm được đời sống khi các hộ này chấm dứt nghề sản xuất gạch, ngói thủ công.

Ở các xã Kim Quan, Lại Thượng, Phú Kim (huyện Thạch Thất),  người dân cho biết nghề làm ngói thủ công là nghề truyền thống hàng trăm năm nay. Nhiều hộ có lò nung, nhiều lao động tại chỗ đang sống bằng thu nhập từ các công việc có liên quan đến sản xuất gạch, ngói thủ công. Nay chính quyền vận động phá bỏ lò, nhưng định hướng, kế hoạch giúp người dân chuyển đổi nghề không rõ, nên các hộ dân rất lúng túng. Nhiều hộ dân cũng muốn phá lò nung thủ công, vì sản xuất theo mô hình này không chỉ gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng sản xuất nông nghiệp, mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người lao động. Thế nhưng kinh phí đầu tư xây dựng một dây chuyền sản xuất gạch tuy-nen kiểu lò đứng liên tục, công suất 3 triệu viên gạch/năm ít nhất là khoảng 10 tỷ đồng. Kinh phí sẽ tăng lên vào khoảng 25 đến 30 tỷ đồng nếu người sản xuất xây dựng lò tuy-nen công suất lớn, 10 triệu viên/năm... Không phải chủ lò gạch thủ công nào cũng có thể có số tiền đầu tư lớn như vậy, cho nên các hộ dân tiếp tục duy trì sản xuất bằng lò thủ công.

Để vận động người dân xóa bỏ triệt để các lò nung gạch, ngói thủ công hiện có và chống tái phát hoạt động này, cần thực hiện đồng bộ các nhóm giải pháp. Trước hết cần quản lý chặt chẽ, giảm dần việc sản xuất gạch đất sét nung; tăng thuế khai thác tài nguyên đất sét làm vật liệu xây dựng. Mặt khác, chính quyền các địa phương cần phải nỗ lực trong việc tìm những giải pháp giúp người dân chuyển đổi nghề, có thu nhập ổn định, bảo đảm được đời sống. Đối với những vùng tập trung đông lò, sản xuất có tính truyền thống, chính quyền địa phương cần nghiên cứu, thành phố cho phép các địa phương lập quy hoạch vùng sản xuất vật liệu xây dựng tập trung, sản xuất bằng lò cải tiến theo công nghệ mới, không gây ô nhiễm môi trường...  

Minh Hạnh
Báo Nhân Dân