Wednesday, October 13, 2004

Bình Định: Thành Hoàng đế và những di tích vừa phát hiện

Những hiện vật vừa tìm thấy được trong đợt khai quật khảo cổ vừa qua tại thành Hoàng đế cho thấy những đóng góp to lớn của nhà Tây Sơn về mảng kiến trúc văn hóa - một lĩnh vực lâu nay ít được đề cập...

Thủy Hồ (hình vầng trăng khuyết)
Những hiện vật vừa tìm thấy được trong đợt khai quật khảo cổ vừa qua tại thành Hoàng đế cho thấy những đóng góp to lớn của nhà Tây Sơn về mảng kiến trúc văn hóa - một lĩnh vực lâu nay ít được đề cập...
Hiện đoàn khảo cổ đã khai quật 200m2 và đã phát lộ Thủy Hồ hình vầng trăng khuyết có chiều dài 17m sâu 1m6 gồm nhiều chi tiết quan trọng:

- Một lớp móng bằng đá ong xây thành hai hàng chạy dọc theo hướng bắc nam.

- Dưới lớp đá ong là Thủy Hồ sâu 2m, bờ hồ được xây bằng đá và vôi vữa. Trên bờ đá có gắn các khối san hô và các gờ đá trang trí khác.

Đồ men lam và đạn bằng đá
- Hiện vật thu được trong hồ gồm gạch Chăm, ngói, chén bát và đạn bằng đá và các trang trí hoa văn trên nền gốm, tiền, đồ men lam, đá quý...
- Dưới lòng hồ là lớp gạch nền bằng Bát Tràng cổ kích cỡ 35cm.

Sau khi khai quật các di chỉ trên, đoàn khảo sát tiếp tục khai quật mô đất (về phía tây bên hữu Thành) đã phát lộ nền móng điện Thái miếu bằng đá ong. Đây cũng là di chỉ quan trọng gắn liền với kiến trúc Thủy Hồ.

Tiến sĩ Lê Đình Phụng (Viện Khảo cổ học) nhận xét: "Vương triều Tây Sơn chỉ tồn tại trong vòng 25 năm, song với những di vật phát hiện được tại hố khai quật chừng 200km2 ở Tử Cấm Thành cho thấy nhà Tây Sơn đã có những đóng góp đáng kể về mảng kiến trúc văn hóa - một lĩnh vực lâu nay ít được đề cập và đầu tư nghiên cứu có hệ thống hoàn chỉnh. Đó cũng là ý nghĩa lớn lao của cuộc khai quật lần này.
Cụ thể, từ Thủy Hồ chúng ta có thể định vị tìm hiểu những hoạch định trong mặt bằng kiến trúc cung đình hoàng thành của Thái Đức Nguyễn Nhạc nói riêng, nhà Tây Sơn nói chung. Chẳng hạn, bên kia Thủy Hồ là một công trình đối xứng, rồi các công trình chính diện. Chúng ta đã tìm ra được dấu vết nhà thờ tổ của ba anh em Tây Sơn ngay trong hoàng thành...

Nếu điều kiện thuận lợi, còn tiếp tục khai quật khảo cổ quy mô lớn để tái hiện đầy đủ thành Hoàng đế - chắc chắn các hiện vật thu được từ đây sẽ làm sáng tỏ và bổ sung tư liệu cho các công trình nghiên cứu về vương triều Tây Sơn. Bởi so với những công trình, kiến trúc mà nhà Tây Sơn đã từng tu tạo và xây dựng như thành Phú Xuân ở Huế, Phượng Hoàng trung đô ở Nghệ An và các thành lũy khác trên đất Bình Định thì thành Hoàng đế có quy mô lớn

Xưa Và Nay